MATERIAL BÁSICO ESCALADA DEPORTIVA E CLÁSICA

Pes de gato

Os pes de gato son o calzado que se usa para escalar, sen eles os escaladores non lograrían suxeitarse nos pequenos apoios da rocha. Hai moitos tipos de marcas e estilos diferentes. 

Para comezar a escalar hai que ter en conta que sexan cómodos e que queden ben axustados, pero non tanto como para que causen dor. Os primeiros pes de gato non deben ser os modelos caros de aspecto deportivo, xa que estes pes están deseñados para escaladores experimentados, e un principiante destrozaríaos en pouco tempo. Para aprender a escalar o mellor é comprar uns pes de gato baratos e con unha suela  ríxida e grosa. Logo si o escalador desexa seguir progresando no deporte necesitará uns pes de gato máis técnicos.

Bolsa de magnesio

É unha bolsiña onde se introducirá o magnesio que será usado para secar a suor das mans do escalador. Hai que ter en conta a hora de mercala que o modelo permita introducir a man comodamente.

Arnés

O arnés está formado por unha cinta que rodea a cintura, unida a outras dúas que pasan polas pernas. Este dispositivo de seguridade sirve para atar a el a corda mediante un no específico e suxeitarse en caso de caída. A hora de comprar un arnés hai que ter en conta que sexa acolchado na cintura, que as perneiras sexan regulables, e que teñan portamaterial, que consiste nuns pequenos tubos de plástico cosidos a cintura por ambos extremos, dos que se colgarán as cintas express, os mosquetóns e o resto de material. 

En escalada clásica úsanse tamén arneses de peito que non se soen usar na escalada deportiva.

Dispositivo de aseguramento

Estes dispositivos son os que nos permiten asegurar ao escalador. Hainos de diferentes tipos pero todos teñen a función de bloquear a corda en caso de caída. Tamén poden usarse como descensores. Estes dispositivos utilízanse en compañía dun mosquetón.

En escalada deportiva é frecuente o uso do Grigri, que é un dispositivo autobloqueante no caso dunha caída. No caso da escalada clásica uns dos dispositivos máis usados é o reverso.

Aquí vos deixo dous vídeos da marca petzl, que explican a perfección o uso destes dous dispositivos:

 Como usar o grigri 2

 Como usar o reverso

 Corda

A corda é o elemento fundamental, sen ela todo o resto do equipo non tería sentido. Este é o elemento que une aos escaladores co equipo de protección dispostos na rocha.

As cordas que se usan para a escalada son as “cordas dinámica”, que teñen a capacidade de reducir o impacto, xa que se estiran pola forza dunha caída. Tamén disminúe a carga de choque dunha caída, de modo que o escalador e o sistema de anclaxe reciben un impacto menor.

O outro tipo de cordas é o chamado “cordas estáticas”, que teñen un aspecto parecido as dinámicas pero que non son elásticas. Estas úsanse para izar o equipo, rapelar, e practicar espeleoloxía. É moi perigoso escalar cunha corda estática xa que non absorbe o impacto.

 

As mediadas estardar das cordas son de 50 e 70 m. e divídense en tres categorías: Cordas simples, cordas dobres e cordas xemelgas.

-Cordas simples. Miden entre 9,1 e 11 mm de diámetro, e poden utilizarse por si solas, pois son o bastante resistentes para deter unha caída.

-Cordas dobres. Teñen un diámetro de entre 8,5 e 9 mm, e débense empregar sempre en parellas, aínda que poden encordarse en seguros alternos de forma que, en caso de caída, so unha delas soporte o impacto.

-Cordas xemelgas. Teñen un diámetro de entre 7,5 e 8,2 mm, e están deseñadas para a escalada en xeo. Deben utilizarse en parella, non deben separarse xamais e sempre teñen que asegurarse xuntas. A súa principal vantaxe é que permiten facer rápeles máis longos.

Casco

O casco protexe a cabeza do escalador no caso dunha caída , pero a súa principal función é protexer ao escalador e ao asegurador da posible caída de pedras. 

Na escalada deportiva non soen caer pedras xa que os escaladores non coroan a cima e non camiñan sobre ela, pero na escalada clásica o uso do casco e imprescindíble.

No caso dun forte impacto sobre o casco, este debe ser reemplazado.

Empotradores

Un empotrador ou fisureiro é unha peza de metal usada para escalar por fisuras, furados ou zanxas da rocha a modo de anclaxe, o que permite establecer un punto de aseguramento. A característica principal dos fisureiros é que se encaixan na rocha sen necesidade de ser martelados debido aos seus distintos mecanismos dependendo do tipo. Estes divídense en 2 grupos principalmente: os “mecánicos” e “pasivos”.

Tipos de empotradores:

-Friends. Hoxe en día este tipo de empotrador é fundamental na escalada. Tratase dun sistema de expansión por levas, usados xeralmente en gretas de distintos tamaños. Hainos de dous tipos: friends ríxidos e friends flexibles.

-Fisureiros mecánicos sen levas. Existen moitos tipos destes empotradores, os máis comúns son: os derivados dos Stoppers, Os perrins e os tubos expandibles.

-Fisureros pasivos. Este tipo se caracteriza especialmente por non ten ningún mecanismo, dado que son pezas de metal con formas capaces de ser empotradas en fisuras ou furados, os cales están unidas a un cordín onde é posible colocar un mosquetón para afirmar la cuerda.

-Desempotradores. Son ferramentas usadas para extraer os fisureiros con maior facilidade cando están moi encaixados. Existen de varios tipos, pero xeralmente son largos e teñen un pequeno gancho para tirar, empurrar ou mover as pezas.

Mosquetóns

Os mosquetóns son unhas pezas de metal con unha parte móbil pola que pasa a corda e poden ter diferentes formas:

- Forma asimétrica: Para un mellor agarre do mosquetón e conectar sistemas de aseguramento e de rápel.

- Forma de pera: Para facilitar o anclaxe de varias cordas, cintas ou outros aparatos e o aseguramento con nudo dinámico.

- Forma simétrica: Para conectar sistemas de aseguramento, unha polea ou material. Evita cargala bruscamente.

O sistema de bloqueo dos mosquetóns pode ser manual ou automático. Cos sistemas manuais o casquillo debe roscarse no gatillo para bloquealo e cos sistemas de bloqueo automáticos o gatillo bloquease automáticamente.

Automático

Manual

Automático

Cintas express

Son anillos moi cortos que integran un mosquetón de cerre en cada un dos extremos. Utilízanse con frecuencia na escalada deportiva para chapar buriles (conectase un dos mosquetóns ao buril e pasase a corda polo outro ). Tamén se emprega en escalada clásica co mesmo propósito.

Un dos mosquetóns soe ter un cerre curvo para facilitar a inserción da corda. 

Unha variedade interesante son os mosquetóns con cerre de arámio que teñen unha maior resistencia transversal que moitos cerres clásicos.

 Cordinos

Son cordas de diferente lonxitude e de entre 7 e 9 mm de diámetro que se anudan para crear un anillo largo. Este anillo soese utilizar nos anclaxes de reunión ou de top rope para igualar cargas. Os cordinos poden substituírse por anillos sosidos largos.

Cintas planas

A maioría dos anillos que se utilizan na actualidade fabrícanse con cinta plana de diferentes tamaños. Polo xeral, midn entre 10 e 25 mm de grosor, e teñen unha lonxitude de entre 60 e 120 cm. Os cosidos son máis resistentes e a sús tensión de rotura supera as 2 toneladas. Tamén poden comprarse bobinas de cinta para crear anillos de diferentes tamaños. As cintas planas e o cordino fabrícanse con texidos de alta tecnoloxía, como spectra ou dynema.

TIPOS DE ESCALADA

Existen moitas formas de escalada dependendo do medio no que se escale, o equipo que se utilice e outros factores.
Ao ser a escalada unha disciplina sen normas escritas, pódense diferenciar os tipos de escalada segundo a súa filosofía ou ética.

De cada un dos medios en que se escale depende as técnicas e o equipo a empregarse. É moi distinto o equipo e técnicas na escalada en xeo que na escalada en rocha. Entre a escalada en rocha e a de rocódromo non hai moita diferenza de técnica básica, polo que se utiliza moitas veces como adestramento, con todo a escalada en rocha esixe moitos máis recursos físicos, técnicos e de equipo que a de rocódromo.

Escalada Libre

Empréganse unicamente as mans e os pés como elementos de progresión. Hai que mencionar que un elemento básico, sen o cal non se debería permitir escalar, é o casco. Por lei, todas as persoas que o realicen deberán utilizar os denominados pés de gato. Estes son un tipo de calzado que se agarra moi ben aos pés e ao nocello, e que ten un forma curvilínea co fin de que se poida axustar a todas as formacións. A suela dos pés de gato é gorda para que non sexa perforada por ningún obxecto, e está fabricada dun material que se adhire á parede rochosa, sempre que esta non estea húmida. É por esta razón polo que non se permite a escalada en certos lugares pola mañá, debido ao rocío que podería impregnarse á parede. Está prohibido facer descansos colgándose dos seguros entre reunión e reunión e se o escalador cáese ten que repetir o longo desde o principio. É recomendable para o escalador vestir con pezas gordas ou con camiseta interior, debido a que o rozamento coa rocha podería producirlle pequenas feridas. Para rematar mencionar que a escalada libre divídese en dous tipos, dependendo do clima ou da altitude:

-Escalada en rocha é a máis común, e adoita ser realizada polos principiantes para aprender.

-Escalada alpina. É a escalada levada a cabo en alta montaña. Require ser un escalador experto debido ás complicacións que poderían darse, como a capacidade física, ou en ocasións que a corda se poda enganchar.

 A escalada en xeo realízase en zonas nas cales a parede esta completamente xeada. É unha das máis perigosas.

Escalada mixta (roca e xeo).

Dentro desta categoría incluiríanse a escalada deportiva e a escalada clásica, a condición de que nesta última non exista ningún tramo da vía ascendido con técnicas de escalada artificial.

Escalada Clásica

A Escalada clásica persegue facerse do xeito tradicional alpina, é dicir, subir unha vía pola que o

primeiro da cordada vai instalando os seguros, xa sexa en ancoraxes naturais (árbores, pontes de rocha, puntas de rocha) ou en ancoraxes artificiais recuperables (cravos, nós encaixados, fisureros, friends,...). As fixacións para escalada clásica instálanse xeralmente en gretas (maior sinxeleza), como os friends, fisureros, pitones... aínda que ocasionalmente colócanse seguros que ofrecen mellores garantías, fundamentalmente por permitir unha tracción multidireccional: tacos de expansión autoperforantes -coñecidos popularmente como SPITS-. Aínda que requiren un tempo de instalación moito maior (ao ser necesario perforar manualmente un buraco na roca compacta duns 3 cm de profundidade, usando a propia cabeza dentada do taco como broca e o martelo de escalador como percutor), ofrecen unha resistencia maior e, en combinación cun conxunto de conectores (chapa ou anilla de ancoraxe mosquetón) conforman unha ancoraxe artificial con maior eficacia para deter unha caída que as fixacións para fisuras. O taco en si non é recuperable, a diferenza das fixacións para fisuras, aínda que si o é a chapa ou anilla que leva para unirse ao mosquetón. Retirada esta (chapa ou anilla), en parede só queda o orificio da rosca femia do taco.

Escalada Deportiva

Estilo que utiliza ancoraxes fixas á parede previamente (xeralmente en rocha compacta e afastados de  arestas ou fisuras, mediante sistemas mecánicos -de expansión- ou químicos -resinas epoxi-) colocados estrátégicamente na vía, serven para asegurar aos escaladores de modo máis polivalente que un friend ou un fisurero o que permite centrarse moito máis na técnica ou nalgúns pasos difíciles.

O tipo de escalada deportivo é idéntico ao desenvolvido en rocódromos, salvo que estes últimos utilizan presas para conformar agarres que a rocha prové de modo natural. As presas están feitas de resinas sintéticas, con boa adherencia e imitando formas naturais segundo a dificultade que se queira lograr, aínda que teñen o inconveniente de gastarse paulatinamente, volvéndose lisas. Este problema acentúase se non se utiliza un calzado apropiado. Estas presas poden usarse tamén en rocha natural, para facilitar pasos extremadamente difíciles. Adóitase aducir a motivos éticos para prohibir ou censurar a alteración do medio natural co fin de facilitar a ascensión, de modo que, en caso de non ter suficiente nivel para escalar determinada rocha, recoméndase buscar outra de menor nivel en lugar de alterala artificialmente.

Grandes Paredes (BigWall)

A Escalada longa ou big wall adoita durar varios días polo que se teñen que subir hamacas para durmir, víveres, etc. Para este tipo de escaladas úsanse técnicas de escalada artificial, aínda que ultimamente estanse realizando grandes e longas escaladas integramente en libre.

Escalada Artificial

Na Escalada artificial empréganse todo tipo de material como fisureros e pitones para axudar a subir

e non só como protección; é dicir, o material pode usarse tamén para progresar. No caso de ausencia de presas naturais, colócanse fixacións (do tipo adecuado á carga e condicións da roca) ás que se suxeitan estribos graduados que servirán ao escalador para ir ascendendo. É un tipo de escalada lento e laborioso, onde ademais é necesario usar moito material. Constitúe a única forma de alcanzar determinados lugares, sendo moi usado -por exemplo-polos espeleólogos para explorar fiestras colgadas en paredes e teitos das covas.

 




Só Integral

Só integral (tamén se lle coñece por escalada natural). A famosa escalada sen corda nin seguros nin ningún tipo de protección que poida salvar ao escalador se comete un erro e cáese.

Búlder

Búlder, do inglés Boulder: escalada en bloque. É unha forma de só integral na que o escalador nunca

sobe suficientemente lonxe como para que unha caída poida suporlle problemas. É dicir, sóbese un bloque duns poucos metros coa caída asegurada, polo xeral cun colchón(crash pad) que evite golpes ou un compañeiro atento á caída. O búlder pódese facer sobre roca ou sobre unha superficie artificial de madeira tipo playwood, á cal ábrenselle ocos cun barreno, para suxeitar as presas úsase un tipo da raia chamada peanut, a cal axuda a que a presa non se mova aos lados. Os bulders tamén poden ser de materiais plásticos e de roca pura, o principal é que non sexan moi altos para caer suavemente no colchón. Unha das últimas tendencias do búlder é o psicobloc que se realiza en paredes sobre a auga (sobre un encoro, mar, etc.), aproveitando a auga para amortecer a caída.




 

Psicobloc

A diferenza do anterior, o PsicoBoulder, practícase en cantiis que teñan paredes co esborralle suficiente como para non golpearse nunha das habituais caídas con algún saínte de rocha. Aquí a protección pasiva é a auga. A pesar de parecer unha práctica segura, a altura dalgúns cantís produce que non sexa raro ver pulsos, nocellos e costelas rotas polo golpe contra a auga. Isto sen considerar a cantidade de medusas que se poden ver nalgúns dos lugares máis habituais de psicobloc, como Mallorca. Un bo vídeo sobre este deporte é King Lines, protagonizada por Chris Sharma.

CONCEPTO, HISTORIA E ACTUALIDADE DA ESCALADA

DEFINICIÓN

A escalada segundo a Federación Española de Montañismo e Escalada é unha práctica deportiva que, na súa modalidade clásica, consiste en subir ou percorrer paredes de roca, ladeiras escarpadas ou outros relevos naturais caracterizados pola súa verticalidade, empregando medios de aseguramiento recuperables en case a súa totalidade e a posibilidade na súa progresión de utilizar medios artificiais.
Consta tamén dunha modalidade deportiva que consiste en subir ou percorrer paredes provistas de vías equipadas con seguros colocados fixos na parede para garantir a seguridade do escalador. A súa principal particularidade é que a escalada realízase unicamente utilizando o relevo natural da roca para progresar (rot ponkt), sen que o deportista se deteña ou caia, en termos de escalada ao Rot Punkt.
A escalada deportiva busca a máxima dificultade de movementos polo que require, por parte do escalador, unha intensa preparación previa. Sobre o terreo natural ábrense unhas vías que marcan o camiño da ascensión. Para abrir unha vía o aperturista percorre o camiño por primeira vez, preparándoo con produtos especiais e asegurándoo. Unha vez finalizado este traballo o escalador ten que superala en Rot Punkt, entón a vía queda encadeada e o deportista asígnalle un nivel de dificultade.
Na escalada, a dificultade dunha vía márcase pola combinación de varios factores: a inclinación da parede, o tamaño e forma dos agarres, a distancia entre eles, os puntos de repouso e o número total de movementos.

NIVEIS DE DIFICULTADE
I II III IV V V+ 6a 6b 6b+ 6c 6c+ 7a 7b 7b+ 7c 7c+ 8a 8a+ 8b 8b+ 8c 8c+ 9a 9a+.

Ademais dos graos de dificultade, pódense establecer diferentes modalidades de escalada:

• Escalada a vista. A ascensión realízase sen que o escalador teña ningún tipo de información previa sobre a vía, xa que logo, realízase sen unha preparación concreta.

• A flash. O escalador obtivo información previa, ata pode ser informado mentres realiza a ascensión: onde está, os pasos crave, agarres, etc. Pero ha de superala no primeiro intento.

• Escalada traballada. É a modalidade máis habitual, o escalador practica e proba unha vía ata que consegue encadeala ao Rot Puntk. É a modalidade na que se obtivo un maior grao de dificultade.

• Bloque. Escalada deportiva que se realiza en bloques de pedra (ou rocódromos) de pouca altura, de maneira que unha caída non representa perigo para o escalador. A diferenza cos outros tipos de escalada é que nesta modalidade non se empregan cordas e a importancia recae en realizar correctamente os movementos que esixe a escalada.

• Deportiva. Realízase nun circuíto de competicións, normalmente elaborados de resina artificial, con agarres tamén artificiais. O obxectivo é subir o máis alto posible nun tempo límite. O estilo de escalada, é totalmente diferente á escalada natural, aínda que o esforzo físico é o mesmo.

HISTORIA 

Michel Gabriel Paccacd

O alpinismo ten o seu orixe cando Michel Gabriel Paccard e Jacques Balmat ascenderon o Mont Blanc no ono 1786. A súa culminación tivo lugar cento cincuenta anos despois, coa exploración do Himalaya en forma de grandes expedicións que, recorrendo as técnicas de asedio, permitiron coroar os picos máis elevados do mundo entre os anos 1950 e 1964.

A escalada alpina experimentou un lendo desenvolvemento ata que a mellora do material trouxo consigo técnicas innovadoras. As ascensións máis importantes dos Alpes efectuáronse durante a primeira metade do século XX, cando escaladores como Emilio Comici, Ricardo Cassin e Walter Bonatti ascenderon a cara norte da Cima Grande, o Walker Spur ou o pilar sudoeste do Petit Dru. Naquela época, estas vías eran consideradas as máis perigosas do montañismo mundial, e na actualidade seguen ofrecendo grandes retos aos escaladores máis experimentados.

Jacques Balmat

A escalada en roca na súa forma máis pura ten unha historia moito máis breve. Algúns din que se orixinou cando os botánicos W. Bingley e P. Williams ascenderon a cara oriental do Clogwyn D´ur Arddu, en Snowdon, Gales; outros aseguran que o inicio tubo lugar durante a ascensión dun pico de Lakeland chamado Pillar, no ano 1826, e un terceiro grupo afirma que surxiu no 1889 coa coroación doutro cumio de Lakeland chamada Napes Leedle. Esta última teoría ten poucos defensores, pois Gustav Nefdt escalou a formidable torre occidental de Towerkop, que se alza sobre a cidade sudafricana de Ladismith, no ano 1885. Esta extraordinaria fazaña quedou rexistrada como a máis dura da época, e tiveron que transcorrer sesenta e catro anos antes de que

Alguén se atrevese a repetila. A escalada en rocha evolucionou con rapidez durante o século XX, e o val Yosemite de California convertiuse no fogar de moitos escaladores que, tras repetidos intentos, conseguiron progresar polos seus grandes e impenetrables paredes. John Salathé, Warren Harding, Royal Robbins, Ton Frost e máis tarde Jim Bridwell practicaron algunhas das ascensións en rocha máis importantes e innovadoras da época, e incluso idearon mecanismos rudimentarios que lles permitiron superar os peculiares sistemas de gretas de Yosemite. Entre os anos sesenta e setenta, o val gozou de gran popularidade, pero aínda hoxe, moitos ségueno considerando a meca da escalada clásica debido a súas diversas vías de gran parede e a espectacularidade do seu entorno.

PRÁCTICA MODERNA

A escalada recorreu un largo camiño dende os días non que a máxima era “o primeiro nunca cae”, pois as cordas e o material moderno permitiron forzar os límites ata máis aló do que se cría posible fai trinta ou corenta anos.

 

levas con muelles

A verdadeira revolución non chegou cos arneses corporais nin cos pes de gato, si non cos dispositivos de levas con muelles, inventados por Ray Jardine no ano 1978, permitiron que a graduación das pendentes remontara e que diversas liñas de gretas que sempre se consideraran “impracticables” puideran escalarse con relativa seguridade.

Hai escaladores aos que non lles satisfacen as vías existentes e síntense empulsados a abrir novas vías.

Buril

A chegada do buril significou un paso máis na escalada. Este elemento, creado para protexer seccións separadas por sistemas de gretas, pronto comezou a ser utilizado para ascender por vías expostas. Esta práctica evolucionou con rapidez, ata convertirse no que hoxe en día se coñece como escalada deportiva. Os franceses, os verdadeiros precursores desta modalidade, crearon miles de vías con técnicas que ata entonces non se aceptaran, como o recoñecemento previo da vía e o seu equipamento mediante o descenso en rápel. Aínda que os puristas consideraban que era unha práctica pouco ética, a súa popularidade foi en aumento e, hoxe en día, todos os escaladores do mundo chaparon algunha ver un buril.

Na actualidade, a escalada deportiva é a modalidade que conta con máis adeptos, pois é máis segura que outras formas de escalda, require menos tempo e é moi entretida. Ademais, permite ascender pendentes de maior graduación, pois as vías xa están equipadas. 

BIBLIOGRAFÍA

•  Lourens Tony, Manual completo de escalada, de Vecchi, 2005

• Federación Española de Montañismo e escalada